01-07.Nisan Kanser Haftasi nedeniyle 2010 Yillik Egitim Programimiza dahil etmis oldugumuz " Kanser Ve Genetik Iliskisi " konusunda Tibbi Genetik Uzmanimiz Dr.Özlem SEZER tarafindan tüm hastane personelimize yönelik olarak 15.04.2010 tarihinde saat 15.00'da 7.Kat Konferans Salonumuzda bir sunum yapilmistir.Bizlere sunmus oldugu degerli bilgiler ve emeginden dolayi sonsuz tesekkürlerimizi sunuyor,çalismalarinda basarilar diliyoruz. Sunumdan bir bölüm ;

KANSER NEDIR ? :
Anormal hücrelerin kontrolsüz çogalmasi ve yayilmasi olarak tanimlanan Kanser, günümüzün en önemli saglik sorunlarindan birisi. Sik görülmesi ve öldürücülügünün yüksek olmasi nedeniyle de bir halk sagligi sorunudur.
Vücudumuzda tüm organlar hücrelerden olusur. Hücreler vücudumuzun en küçük yapitaslaridir ve ancak mikroskopla görülebilirler.Saglikli vücut hücreleri (kas ve sinir hücreleri hariç) bölünebilme yetenegine sahiptirler.Ölen hücrelerin yenilenmesi ve yaralanan dokularin (vücut içi ve disindaki) onarilmasi amaciyla bu yeteneklerini kullanirlar. Fakat bu yetenekleri de sinirlidir. Sonsuz bölünemezler. Her hücrenin hayati boyunca belli bir bölünebilme sayisi vardir. Saglikli bir hücre gerektigi yerde ve gerektigi kadar bölünecegini bilir.Buna karsin kanser hücreleri, bu bilinci kaybeder, kontrolsüz bölünmeye baslar ve çogalirlar. Kanser hücreleri birikerek tümörleri (kitleleri) olustururlar, tümörler normal dokulari sikistirabilirler, içine sizabilirler yada tahrip edebilirler. Eger kanser hücreleri olustuklari tümörden ayrilirsa, kan ya da lenf dolasimi araciligi ile vücudun diger bölgelerine gidebilirler. Gittikleri yerlerde tümör kolonileri olusturur ve büyümeye devam ederler. Kanserin bu sekilde vücudun diger bölgelerine yayilmasi olayina metastaz adi verilir.
Kanserler olusmaya basladiklari organ ve mikroskop altindaki görünüslerine göre siniflandirilirlar. Farkli tipteki kanserler, farkli hizlarda büyürler, farkli yayilma biçimleri gösterirler ve farkli tedavilere cevap verirler. Bu nedenle kanser hastalarinin tedavisinde, var olan kanser türüne göre farkli tedaviler uygulanir.

TÜRKIYE’DE DURUM :
Erkeklerde Kanser:
Oran Insidans(/100.000)
1-Akciger %38.6 61.6
2-Deri %7.1 11.5
3-Larinks %6.9 10.6
4-Mesane %6.8 11.0
5-Mide %5.2 8.0
6-Prostat %3.1 5.4

Kadinlarda Kanser:
Oran Insidans(/100.000)
1-Meme %26.7 24.4
2-Deri %8.8 8.8
3-Uterus %6.5 6.4
4-Over %6.4 5.9
5-Serviks %5.9 5.4
6-Akciger %5.2 5.1

Fidaner, Eur J Cancer 2001; 37(1): 83-92

MEKANIZMADAN SORUMLU BASLICA GENLER :
*Proto-onkogenler hücre bölünmesini ve farklilasmasini kontrol eden genler,
*Onkogen: Proto-onkogenlerin mutasyona ugramis seklidir.
*Tümör Baskilayici Genler:Hücre Adezyonu Kontrolu
* Her iki alelinin delesyonu/inaktivasyonu : DNA Tamiri
* DNA Tamir Genleri : Mutasyona ugradiklarinda kanser egilimi olusturan genler
Kseroderma pigmentosum, Ataksi-telenjektazi, Bloom sendromu, HNPCC vs.

TÜMÖR BASKILAYICI GENLER :
*Hücre döngüsünün ilerlemesini kontrol altinda tutarlar.
*Apopitozu indüklerler.Hücre siklusunun negatif regülatörleridir (RB, p53, BRCA1, BRCA2). *Bir çok tümörde inaktiftirler. Resesif haldedir (heterozigotluk kaybi-LOH).
*Adezyonun pozitif regülatörleri (APC-DCC).
*Sinyal iletiminin negatif regülatörleri (NF1, WT1).
*Hücre siklusunun negatif regüatörleri (Rb, p53).
*DNA hasarinin algilayan ve tamirinde rol oynayan proteinler
(P53, MSH2, MLH1, MSH6 ve PMS2).
*Angiogenezis inhibitörleri.

TÜMÖR BASKILAYICI GENLER:
GEN: KANSER TIPI :
*APC Kolon/rektum kanseri
*BRCA1 Meme ve over kanserleri
*BRCA2 Meme kanseri
*DCC Kolon/rektum kanseri
*DPC4 Pankreas kanseri
*INK4 Melanoma, akciger kanseri, beyin tümörleri, lenfomalar
*NF1 Nörofibrosarkoma
*NF2 Meningioma
*P53 Beyin tümörleri; meme, kolon/rektum, özofagus, karaciger
ve akciger kanserleri, lösemi ve lenfomalar
*Rb Retinoblastoma, sarkoma, mesane, meme ve akciger
*VHL Renal hücre kanseri
*WT1 Wilms tümörü

ONKOGENLERIN PROTEIN ÜRÜNLERI :
*Growth faktörler
*Growth faktör reseptörleri
*G- proteinler
*Sitoplazmik kinazlar
*Nükleer proteinler (transkripsiyon faktörleri)

KALITSAL KANSER OLGULARINDA DANISMANIN TEMEL AMAÇLARI :
*Göreceli riskleri belirleme,
*Iliskili genlerin mutasyonlarinin bireyde tasima olasiligi,
*Kanser olusumuna genetik yatkinlik olup olmadigini belirleme (sporadik/kalitsal),
*Bireyin kendisi için en uygun karari verebilmesine yardimci olma,
*Yasam süresini ve/veya kalitesini maksimize edecek klinik uygulama karar sürecine katkida bulunma,

KIMLERDE GENETIK TEST YAPILMALI-BRCA GENLERI :
*3 meme kanserli BDA olgu
*Biri over kanseri ile birlikte olan 2 meme kanserli BDA
*2 BDA olan 50 yas alti meme kanserli olgu
*Biri bilateral olan 2 BDA meme kanserli olgu
*2 BDA olan biri 50 yas alti meme ca digeri over ca olan olgu
*Biri 50 yas alti meme ca , digeri over ca, BDA
*Meme ve over ca birlikte olmasi
*50 yas alti bilateral meme ca
*35 yas alti meme ca
*Erkek meme ca...

BRCA 1 MUTASYONU OLANLARDA YÖNETIM :
*Kendi kendine meme muayenesi..........Aylik
*Hekim meme muayenesi......................6 ay
*Mamografi.........................................12 ay
*Pelvik muayene..................................6 ay
*TVUSG,Ca-125,Doppler.......................2 yil
*Kolonoskopi.......................................3-5 yil
(Profilaktik Mastektomi,Profilaktik BSO yapilabilmektedir.)

SONUÇ Olarak ; THE GOOD,THE BAD AND THE WORST…
IYI KI TÜMÖR BASKILAYICI GENLER VAR.NE YAZIK KI ONKOGENLER VAR..
YETMEZMIS GIBI BIRDE GENOMIK KARARSIZLK (INSTABILITE) VAR...

Hayatinizi olumsuz yönde etkileyebilecek; -Kanser dahil- hiçbir kötülügün ugramadigi saglikli,hayirli,huzur,mutluluk dolu uzun ve verimli bir ömür dilegiyle..Saglicakla kalin..

Haber : Hem. Hacer KATIRCIOGLU
Egitim Koordinatörü

Fotograf : Lütfü KOÇ
Tibbi Sekreter